گنیجه ای در دست فراموشی / قلعه ایرندگان نماد تاریخ و فرهنگ
گنیجه ای در دست فراموشی / قلعه ایرندگان نماد تاریخ و فرهنگ

مجله فرهنگی اجتماعی بیرک گنیجه ای در دست فراموشی / قلعه ایرندگان نماد تاریخ و فرهنگ مجله فرهنگی و اجتماعی بیرک  درباره  قلعه :  قلعه ایرندگان را به دلیل موقعیت مکانی در کنار رودخانه ایرندگان و درختان سر به فلک کشیده خرما و با داشتن معماری ایرانی-اسلامی  منحصر به فرد، میتوان زیبا ترین قلعه بلوچستان […]

مجله فرهنگی اجتماعی بیرک

گنیجه ای در دست فراموشی / قلعه ایرندگان نماد تاریخ و فرهنگ

مجله فرهنگی و اجتماعی بیرک

قلعه ایرندگان

قلعه ایرندگان

 درباره  قلعه :

 قلعه ایرندگان را به دلیل موقعیت مکانی در کنار رودخانه ایرندگان و درختان سر به فلک کشیده خرما و با داشتن معماری ایرانی-اسلامی  منحصر به فرد، میتوان زیبا ترین قلعه بلوچستان نامید،اما متاسفانه با توجه به تخریب های صورت گرفته شده شکل ظاهری و زیبایی خود را از دست داده است .

بنای اصلی باقی مانده  قلعه ایرندگان در قاعده،به صورت مستطیل ۳۶در۲۵متر ،در سه طبقه ساخته شده است .به گونه ای که هر چه بر ارتفاع آن افزوده می شود از حجم آن کم می شود ودر ظاهر به شکل «مصطبه هرم» در می آیدکه موجب ایستایی بیشتر بنا و جلوگیری از رانش دیوارهای قطور و مرتفع آن می شود.

محل ورود قلعه تنها از طریق پلکان شمال شرقی امکان پذیر بوده است و واردشونده ها پس از عبور از درب اصلی قلعه به وسیله معبری به در گاهی در سمت میانی دیواره جنوبی واز آنجا به وسیله یک راهرو تونل به طول ۱۶/۵ متر با شیب نسبتا تند به حیاط مرکزی می رسیدند .همچنین برای دسترسی به آ چاهی در حیاط مرکزی حفر شده است.

قلعه ایرندگان در مجموع  ۱۰ اتاق کوچک و بزرگ داشته که در اطراف حیاط مرکزی جای گرفته اند و برای دسترسی به فضاهای حاکم نشین و تابستانی ، راه پله یی مخفی، کم عرض ، با شیب زیاد وجود دارد.

از آخرین حکام قلعه ایرندگان میتوان به میر درا،  دوست محمدخان میرزهری  و برادرانش  ،علی بیک خان، میر صاحبداد خان،میرحسین  ،میرسبزعلی خان  و رحیم خان اشاره کرد.

521764_k5smhfqT

قلعه ایرندگان ساخت چه دوران از تاریخ میباشد؟

در مورد تاریخ ساخت قلعه به دلیل کم کاری و بی توجهی میراث فرهنگی خاش اطلاعات دقیقی در دسترس نمیباشد ، اما بر اساس اطلاعات محلی سابقه قلعه به دوران صفاریان بر میگردد، و در دوران افشاریه و قاجاریه مرمت و گسترش یافته است، در اطلاعات ثبت شده ی میراث فرهنگی و آثار ملی ایران به طرزی عجیب و غیر باور کردنی ساخت قلعه در دوران قاجاریه معرفی شده، این در صورتیست که کهنسالان ایرندگانی از پدران و پدربزرگان خود نقل میکنند که تاریخ ساخت قلعه را نمیدانسته اند که خود اثبات کننده ی تاریخ قلعه است،  لازم است برای مشخص کردن تاریخ دقیق ساخت قلعه از سوی اداره میراث فرهنگی تحقیقات لازم صورت گیرد و شبهات پیش آمده را برطرف سازند

521764_Ox0mF7np

قلعه مورد ترمیم قرار گرفته شده یا تخریب؟

قلعه ایرندگان محوطه ای با مساحت بالا داشته و  فقط به بنای فعلی محدود نبوده و تا سه دهه ی پیش این قلعه با برج ها، کوچه ها و منازلی بزرگ و کوچک یک طبقه و دو طبقه ی پیوسته و متصل امتداد داشته، اطراف قلعه دارای دو دروازه شرقی و غربی بوده که این دو دروازه هر دو به مساجد راه داشته اند (انتهای  دروازه شرقی به مسجد ملا گل محمد و انتهای دروازه غربی به مسجد ملا فیروز در محل مسجد جامع فعلی ده قلعه)

برای ساخت ساختمان های دولتی اطراف قلعه اعم از مدارس، تعاونی، کتابخانه، منازل و  ادارات دست به تخریب منازل و برج های تاریخی اطراف قلعه میزنند که این خود بی مهری بزرگی بر تاریخ و فرهنگ مردم ایرندگان محسوب میشود، خود قلعه نیز سالم و مستحکم بوده ولی به دست عده ای فرهنگ فروخته، برای استفاده از تنه درختان استفاده شده در سقف تخریب میشود

همچنین بودجه هایی که برای مرمت  قلعه اختصاص داده شده  و کار ترمیم (ترمیم نمایشی) توسط چندی از افراد نا آشنا با معماری قلعه و بدون کار کارشناسی انجام شده که که به جای ترمیم برخی از دریچه ها پنجره ها و راه پله ها را از بین میبرند، این  دریچه ،  پنجره،  راه  پله  ها   خود  آثار  گران قیمتی  بوده  که  هر  کدام  صدها  راز  در  خود  داشته ، و این  ترمیم  نبوده  بلکه تخریب ظاهر اصلی و اساس قلعه بوده است

پیشنهاد میگردد برای مشخص کردن تاریخ دقیق  ساخت قلعه و همچنین بازسازی و ترمیم قلعه ، تیم های تحقیقاتی و معماران مجرب و  مورد تایید از سوی سازمان میراث فرهنگی اعزام شوند، و به صورت حرفه ای و دقیق کار بازسازی قلعه صورت گیرد.