صفحه اصلی / مجله فرهنگی و هنری / معرفی برخی از صنایع دستی بلوچستان که همواره در بین مردم بلوچ رایج بوده است

معرفی برخی از صنایع دستی بلوچستان که همواره در بین مردم بلوچ رایج بوده است

معرفی برخی از صنایع دستی بلوچستان که همواره در بین مردم بلوچ رایج بوده است

اختصاصی مجله فرهنگی و اجتماعی بیرک

نوشته : منصور روحی

گفتگو هایی در شبکه های اجتماعی بهانه ای شد تا در رابطه با قالیچه و گلیم بلوچی ، خورجین ، شیکن یا همان جا نانی سر تنور ، گدام یا گدان یا همان پلاس و چادر مشکی عشایری ، گوال بلوچی و … مطلبی را یادآوری کنم .

گدام یا سیاه چادر بلوچستان
گدام یا سیاه چادر بلوچستان

گوال معمولا از موی بز و یا پشم گوسفند ساخته می شد و بیشتر برای حمل بار توسط چهار پا [ شتر ، الاغ و گاو ] استفاده قرار می گیرفت بهتر بگویم خورجین چهار پا بود .

شیکن بلوچی معمولا از پنبه ولی بیشتر از پشم گوسفند ساخته می شد .

گدان یا گدام را از موی بز تبدیل به نخ های بزرگ توسط جلک بصورت ریسمان بزرگ [ نخ] بسیار در می آید و سپس گدام را می ساختند . طول تقریبی گدام ده متر می شد و عرض آن در حدود یک و نیم متر  که معمولا سه تا چهار لنگه از گدام بافته شده را عرضی سر هم و متصل می کردند تا کل گدام را تشکیل دهند و معمولا برای اطراف گدام از حصیر بافته شده از (پیش)  برگه ی درخت داز یا همان نخل وحشی استفاده می کردند.

حتی گدام را برای سطح روپوش بالایی یا پشت بام کوتگ یا کوتوگ [ نوعی منزل یا خانه که ازشاخه درختان و خاصا شاخه و برگ درختان نخل ساخته میشود] هم استفاده می کردند .

و اما گلیم بافی و قالیچه بافی در نزد مردم شهری [ روستا نشین و یا یکجا نشین] و عشایر جایگاه خاصی داشت . اکثر منازل معمولا با حصیر پیشی [ حصیر از برگ درخت نخل وحشی] فرش می شد ، یعنی گلیم و قالیچه در هر منزلی وجود نداشت بلکه بیشتر افراد متشخص و دارا از آن استفاده می بردند .

گلیم بافی صنعت بزرگ و مفیدی برای بلوچستان بود که همراه با خشکسالی ها و از بین رفتن دامها و از بین رفتن کشاورزی و همچنین صنعتی شدن زندگی ها ، شهرنشینی و کارمندی و …. این صنعت متاسفانه از بین رفت .

گلیم بافی در بلوچستان
گلیم بافی در بلوچستان

این صنعت در بخش بزمان ، دلگان ، دامن ، بخش ایرندگان ، کاروندر ، آهوران ، زردکوه ، رشته کوه بیرک ایرندگان ، اطراف تفتان ، خاش ، اطراف سراوان بزرگ ، میرجاوه ، نصرت آباد ، محدوده ای از لاشار و …. جایگاهی ویژه داشته است .

بیشتر کار جلک یا همان نخ ریسی دستی و بافت موارد فوق را خانم ها انجام می دادند . حتی همین گلیم و قالیچه ی سیستانی را ، بلوچ های عشایر سیستان انجام می دادند .

منصور روحی

۴ نظرات

  1. درود بر استاد بزرگوار جناب روحی

  2. درود بر استاد روشنفکر ایرندگان استاد روحی، خداقوت🌸🌸🌸

  3. درود بر جناب روحی عزیز. صنایع دستی بلوچستان نسبت به سایر نقاط کشور مورد اجحاف واقع شده اند و نیاز به معرفی بیشتری دارند . 🌷🌷🌷🌷

  4. خیلی چیزا واسمون رویا شده و نسل آینده آرزوی دیدنش رو خواهد داشت، چی بگیم ؟چکار کنیم؟ کی مقصر هست؟ شاید تقدیر همینه!!!!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.